Kategorie
Krościenko nad Dunajcem

Tylka

Tylka to malownicza wieś na północnych stokach Pienin, położona tuż przy granicy PPN – jedna z najmniejszych w okolicy. Liczy około 50 zagród, część w głębokiej dolinie Białego Potoku /tzw. Niżni i Wyżni Potok/, część rozrzucona na stokach kopulastej góry. Najwyżej sięgają osiedla Rokitki i Górzany. Dawniejsza powierzchnia ogólna to 334 ha, w tym 36% lasów i 23% formacji trawiastych. Całość wsi włączono administracyjnie w obręb Krościenka nad Dunajcem.

Nazwa wsi może pochodzić od góralskiego nazwiska Tylka lub niemieckiego Tilke – co oznacza boczna dolinka. W początkach wieku XVII w dolinie białego Potoku istniała huta szkła /obecnie to polana Hucisko/ w 1613 roku opuszczona. Wioska powstała systemem zarębków leśnych. Wchodziła w skład starostwa czorsztyńskiego, w 1616 małe 1 – łanowe sołtystwo było w rękach starosty. W roku 1812 została sprzedana przez c.k. skarb rodzinie Grossów /wraz z Krościenkiem i Grywałdem/, w 1894 odłączona od tej posiadłości. Był tu wówczas wapiennik, browar „Pod Tylką” i folwark, posiadający piękne lasy. W 1919 roku majątek był już rozparcelowany, a las częściowo wycięty. W jesieni 1944 partyzanci stoczyli tu krwawą bitwę z Niemcami.

Pierwsi przybysze zostali lokowani wysoko, na terenie porośniętym lasem, który musieli własnoręcznie wykarczować.

Wieś zamieszkują górale pienińscy regionu szczawnickiego, przez sąsiadów przezywani „plebanami”. Wskutek izolacji osiedli częściowo zachowała sie tu jeszcze gwara, a od święta także ubiór. Dotąd przetrwały zabytki drewnianego budownictwa góralskiego. Zanikły, niestety, stare zwyczaje „turonie” wigilijne, w Zielone Świątki wielkie ogniska sobótkowe.

Źródełko mineralne wspomina stąd Stanisław Staszic, są tutaj dogodne tereny do uprawiania turystyki narciarskiej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *