Kategorie
Krościenko nad Dunajcem

Krościenko nad Dunajcem

„Nagle ukazało się Krościenko, mała dolinka…ścieśnione domy i kościółek o czarnym dachu, przyparte do podnóża Pienin, wydały się, jak dzieło malarskiego pędzla, na zielonym tle lasów”  napisał w 1833 pierwszy, wędrujący po Gorcach i Pieninach poeta Seweryn Goszczyński. I nic ująć. Walory turystyczne Krościenka nad Dunajcem docenił przecież nawet papież Jan Paweł II, który podczas homilii w Starym Sączu, w czerwcu 1999, wspominał swoje wyprawy przez Radziejową, właśnie do Krościenka. I od tej pory szlak ten nosi jego imię.

Krościenko nad Dunajcem – położenie

Krościenko jest znaną miejscowością letniskową i wypoczynkową o wielu atrakcjach położoną w południowo-wschodniej części województwa małopolskiego w powiecie nowotarskim na wysokości ok. 430 m npm, u ujścia Krośnicy do Dunajca. To jedna z najbardziej znanych i najczęściej odwiedzanych gmin w Polsce. Położona pomiedzy trzema pasmami górskimi: Pieninami, Gorcami i Beskidem Sądeckim dzięki czemu stanowi doskonałą bazę wypadową w góry. Można stąd śmiało wyruszyć na Marszałek, Lubań, Turbacz, Trzy Korony, Sokolicę czy też Prehybę. Położenie wsi daje wręcz nieograniczone możliwości uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, konnej i kajakowej. To właśnie przez Krościenko przebiega trasa organizowanego od ponad 70. lat międzynarodowego spływu kajakowego na Dunajcu im. Tadeusza Pilarskiego. Królewskie miasto Krościenko nad Dunajcem, bo tak własnie brzmi pełna nazwa miejscowości używana przez dumnych górali, to komunikacyjne centrum regionu, niegdyś Krościenko było jedynym grodem w okolicy i pełniło wszystkie funkcje administracyjne za wyjątkiem tych zarezerwowanych dla starosty czorsztyńskiego. Wróćmy jeszcze do położenia, otóż miejscowość leży przy starym szlaku handlowym z Nowego Sącza do Nowego Targu i dalej na południe. 

Krościenko nad Dunajcem – krótka historia

Najprawdopodobniej już pod koniec XII w. istniała w tym miejscu osada służebna Zamku Pienińskiego. W roku 1348 Kazimierz Wielki ówczesny król Polski lokował na prawie magdeburskim miasto, dając jego mieszkańcom wiele lat wolnizny, prawo polowań i połowów ryb, wyrębu i karczowania lasów. W długiej historii Krościenko przeżyło najazdy husytów, Szwedów, przemarsze konfederatów barskich i kozaków, pożary, epidemie dżumy i cholery. Mimo to stale się rozwijało jako regionalny ośrodek handlu, uzyskując prawo do czterech jarmarków w roku. Flisactwo – ten specyficzny zawód rozwinął się tak, że spławiano drewno Dunajcem, a nawet i Wisłą do Gdańska.

W 1770 r. miasto włączono do Węgier, a od 1772 r. do Galicji. W połowie XIX w. Krościenko z okolicznymi terenami zakupiła rodzina Grossów. Od 1843 r. Krościenko przeszło w ręce rodziny Dziewolskich. W latach międzywojennych Krościenko zyskało oficjalny status uzdrowiska. Utworzenie w 1932 r. Pienińskiego Parku Narodowego podniosło znaczenie miejscowości jako centrum turystycznego. Niestety w tym samym czasie ze względu na kurczącą się liczbę mieszkańców Krościenko utraciło prawa miejskie i do dzisiejszego dnia jest wsią gminną. 

Krościenko nad Dunajcem – atrakcje na skróty

Gmina poszczycić się może ciekawymi zabytkami. Najstarszą budowlą Krościenka jest kościół parafialny p.w. Wszystkich Świętych z XIV wieku,natomiast w Grywałdzie drewniany kościół p.w. Świętego Marcina zbudowany na przełomie XIV i XV wieku. Na terenie gminy rozsiane są liczne kapliczki wzniesione przede wszystkim jako wotum w podziękowaniu za odwrócenie epidemii. Od długich lat celem wędrówek turystów jest Góra Zamkowa ze względu na ruiny najwyżej położonej w Polsce warowni – Zamku Pienińskiego.

Warto również wiedzieć, że w Krościenku, w latach 60. XX w. ks. Franciszek Blachnicki, twórca ruchu oazowego „Światło – Życie” zakupił dom na tzw. Kopiej Górce i stworzył tu jeden z pierwszych ośrodków ruchu. Corocznie z całej Polski i nawet zagranicy zjeżdżają się tu liczni uczestnicy oaz.

Jedną z największych atrakcji Pienin jest spływ drewnianym łodziami przez Przełom Dunajca. Stacja początkowa znajduje się w Sromowcach Wyżnych, a jedna ze stacji końcowych właśnie tutaj w Krościenku. W trakcie trwającego ponad dwie godziny spływu flisacy umilają czas turystom legendami, a opowieściom tym towarzyszą roztaczające się wśród krętego kanionu piękne widoki. Wycieczka tym szlakiem wodnym jest również jedną z form zwiedzania Pienińskiego Parku Narodowego, który został założony w 1932 roku jako pierwszy w Europie i drugi na świecie pograniczny park narodowy. We wsi Hałuszowa na Hali Majerz prowadzony jest kulturowy wypas owiec, a produkowane tu tradycyjnie przetwory mleczne cieszą się olbrzymim powodzeniem nie tylko wśród gości.

W Rynku latem na turystów czekają dorożki, a zimą sanie, którymi można wybrać się na kulig.

Krościenko nad Dunajcem – kultura

Kultywowaniem tradycji Górali Pienińskich zajmuje się istniejący od 1953 roku Regionalny Zespół Pieśni i Tańca „Pieniny”. Występy zespołu możemy obejrzeć na rozmaitych festynach i koncertach. Stałymi imprezami organizowanymi przez Gminne Centrum Kultury, mieszczące się w zabytkowym budynku Starej Plebanii w pobliżu kościoła są: Majówka w Krościenku, Wianki na Dunajcu, Jarmark Krościeński czy Biesiada na Dunajcem. 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *